archiwum

Artykuły

Druki i rękopisy muzyczne z dawnej Biblioteki Mariackiej

Kościół Mariacki (obecnie Centrum Sztuki Galeria EL) pełnił w Elblągu XVI i XVII wieku funkcję głównego ośrodka kultury muzycznej. W tamtejszej bibliotece zgromadzono wówczas imponującą kolekcję utworów polifonicznych utrwalonych na kartach niemal dwustu druków oraz kilkunastu rękopisów. Zbiór ten został po raz pierwszy zinwentaryzowany w 1686 roku przez kantora mariackiego, Johanna Friedericha Steinröcka. 


Liczył wówczas 37 sygnatur - na każdą z nich składało się zazwyczaj kilka lub kilkanaście współoprawnych druków, niekiedy z rękopiśmiennymi dodatkami. Kolejny katalog Mariackiego zbioru, wzbogacony o tytuły stosunkowo nielicznych późniejszych nabytków, został sporządzony przez Theodora Carstenna i opublikowany w 1896 roku. Do czasów drugiej wojny światowej kolekcja elbląska pozostała w nienaruszonym stanie. Składały się na nią druki muzyczne z lat 1546-1715 pochodzące głównie z oficyn niemieckich, niderlandzkich i królewieckich oraz miejscowe rękopisy, zawierające m.in. kompozycje twórców związanych z Prusami Królewskimi. Na skutek zniszczenia kościoła w roku 1945 biblioteka mariacka przestała istnieć, ale jej zbiory częściowo ocalały. Wkrótce ponad połowa tytułów z tej kolekcji trafiła do Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu. Niestety żaden z druków ani rękopisów nie dotarł tam w stanie kompletnym. Pierwotnie każdy z nich składał się z kilku - od czterech do jedenastu - ksiąg głosowych. W Toruniu znalazły się pojedyncze partesy - zazwyczaj po dwa lub trzy z zachowanych współoprawnych zestawów.

 

Mimo, że poważnie uszczuplone, muzykalia z kościoła Mariackiego - sygnowane owalną pieczęcią z napisem St. Marienkirche Elbing - nadal stanowią niezwykle cenną kolekcję. Są świadectwem bogatego repertuaru, którym posługiwali się elbląscy muzycy. Składały się nań dzieła takich kompozytorów jak: Orlando di Lasso, Jacob Handl, Luca Marenzio, Johannes Eccard, Jacob Regnart, Michael Praetorius, Andreas Hackenberger, Samuel Scheidt, Andreas Hammerschmidt i wielu innych. W pomariackiej kolekcji nie brakuje też rarytasów. Na szczególną uwagę zasługuje zbiór z początku XVII wieku opatrzony niegdyś sygnaturą 36 (obecnie: II 507-516, II 536-47, II 555-566, II 572-581, II 582-592) z zachowanymi księgami: discantus, bassus, quinta vox, septima vox i octava vox. Wspólna oprawa łączy dziewiętnaście druków. Aż trzynaście z nich to unikaty na skalę światową (...).

 

 

Fragment pracy popularnonaukowej "Druki i rękopisy muzyczne z dawnej Biblioteki Mariackiej w Elblągu", Biblioteka UMK, Toruń, 2005, doc dr Agnieszka Leszczyńska, Instytut Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego.

  • Encyklopedia w Teraz Rocku

    Polecamy najnowszą recenzję „Elbląskiej Encyklopedii Muzycznej” w lutowym wydaniu (pisma rockowego) Teraz Rock – „Na ponad 400 stronach autor z niezwykłą drobiazgowością opisał uniwersum rockowe, Elbląga. Książka zainteresuje przede wszystkim osoby związane z Elblągiem, ale nie tylko, bo stamtąd pochodzą przecież Wanda Kwietniewska, Wojtek Balczun z Chemii, deathmetalowe ekipy Trauma i Demise czy punkowcy z Trepanacji Czaszki".

    czytaj więcej
  • Loopcyfer

    Solowy projekt założony w 2015 roku przez Pawła „Lutzy” Poźniaka – śpiew, gitara, klawisze, komputer. W 2015 r. wystąpił podczas „Śniadania na trawie” na terenie Centrum Sztuki Galeria EL z akompaniamentem Macieja „Very” Olewniczaka – klawisze i Wiktora Piskorza – perkusja. Podczas koncertu zaprezentowali utwory: „Melayna” (Worm), „Tór de franz” (Melayna), „Snitch” i „Koty”.  W październiku 2017 r. Loopcyfer wystąpił na Halloween Party po wernisażu Janusza „Gore77” Kozaka w klubie Mjazzga. Na swoim koncie ma także zarejestrowany własnym sumptem wideoklip do piosenki „Ekrany” opublikowany w serwisie YouTube.

    czytaj więcej
  • Kiev Office – „Nordowi Môl”, Halo Kultura, 2020, (CD)

    Wychodzi na to, że nową dekadę XXI w. warto umuzykalnić sobie nowym albumem gdyńskiego Kiev Office. Nadmorscy rzemieślnicy gitarowych dźwięków zabierają nas w podróż zmienną jak notowania na giełdzie. Ten zespół chyba nigdy nie zaniżył poprzeczki. Nigdy nie nudziłem się słuchając ich płyt. Różnorodność, nostalgia, hałas, przestrzeń, udana produkcja... Oni zawsze wiedzieli jak podnosić na duchu. Z worka nieszablonowych rozwiązań brzmieniowych nawiązujących do klasyków gatunków... Co za wyświechtana formułka! Ten (kolejny) album jest zwyczajnie udany!

    czytaj więcej
  • Jogurtowa kooperacja

    Tym razem będzie o muzyce, sukcesach przeciekających przez palce, mediach, a także o obrazach i... „sejmowych ogórach”. Panie i panowie: Jarosław „Jogurt”/„Yoga” Polański pierwszy elbląski raper/traper na kiszonym kwasie!

    czytaj więcej
  • Encyklopedia w Radiu MORS UG

    Dzisiaj o godz. 18 usłyszycie o „Elbląskiej Encyklopedii Muzycznej” w audycji Raport Literacki emitowanej w akademickim Radiu MORS (Mega Otwarte Radio Studenckie) Uniwersytetu Gdańskiego. Wywiad z autorem książki przeprowadzi Jakub Ruźniak. Zapraszamy do słuchania przez sieć! Wyemitowano nagrania: Pies – „Kot” (TERAZ MY, Reszta Może Poczekać 2) oraz The Lollipops – „Long Way Home” (Muzyczna Warmia i Mazury).

    czytaj więcej